Dit jaar overleden binnen drie maanden twee indrukwekkende vrouwen achter elkaar. En onverwachts zijn daar twee thema’s mijn leven binnengekomen: eenzaamheid en verantwoordelijkheid. Het gaat niet slecht met mij, het gaat juist goed. En gek genoeg kwam het precies daarvandaan.
Lieke Marsman
Lieke Marsman stierf in juni. Ik las ‘Op een andere planeet kunnen ze me redden’, dagboekfragmenten afgewisseld met essays over geloof, hoop en eenzaamheid. Lees het. Het is schitterend. Sindsdien sta ik bij heel andere thema’s stil.
Ze schrijft over god en over aliens. Heeft ze me bekeerd? Nee, dat denk ik niet. Maar ze heeft wel een paar deuren opengezet die lang dichtzaten. Situaties vallen me op en zijn me dierbaarder dan voorheen, het is lang geleden dat een boek dat effect op me had. Maar, zonder daar al te ver over uit te wijden: eenzaamheid is één van die thema’s.
Haar laatste boek, ‘De dichter en de duivel’, moet ik nog lezen. Dat ligt klaar.
Dolly Parton
En in augustus ging Dolly Parton dood. Dat raakte me meer dan ik had verwacht. Ik denk dat alle emoties naar boven kwamen die ik bij het luisteren van haar nummers vroeger had doorleefd. De dromen, de liefde, de onzekerheid, de pure beleving van.. het leven! Ze was een powervrouw. Wist wat ze wilde, wie ze was en waar ze voor stond. Was niet gek te krijgen! En zó lief. Ondertussen gaf ze in stilte meer dan driehonderd miljoen boeken weg aan kinderen. Dat deed ze dertig jaar lang, zonder dat het ooit een voorstelling werd.
Wat ik voelde toen zij wegviel was naast dat onverwacht diepe, échte verdriet een soort verantwoordelijkheid. Om haar goedheid voort te zetten. Alsof er iets bleef liggen waar nu iemand anders voor aan de beurt is. Ik weet niet of dat ergens op slaat. Ik weet wel dat ik het voel.
Maar, wat als het me lukt?
Van de week, nadat ik in de auto een belletje had afgerond, merkte ik: alles begint op z’n plek te vallen. En plots dacht ik ineens: maar wat als, na jaren hopen en wensen, mijn dromen straks echt uitkomen? Dat het mogelijk is? Zoals het Dolly ook gelukt is? Is het dan echt mogelijk? Maar, wat komt er dan daarna nog? De eenzaamheid sloeg ineens toe. Het was een vlaag, te pijnlijk denk ik om langer bij stil te staan. En dat is denk ik het eerlijke antwoord: uiteindelijk is iedereen alleen. Iedereen doorloopt een eigen zoektocht, die je alleen begint en alleen zal eindigen. Hoe glorieus of simpel dat pad ook is. Misschien een onwennige gedachte, maar kunnen we anders?
Waar sisu zit
Sisu is geen groots gebaar naar buiten. Het is stil, en dat is precies waarom ik het hieraan koppel. In de eenzaamheid en verantwoordelijkheid zie ik sisu, als er niemand kijkt en er niets te bewijzen valt. En eigenlijk deden ze dat precies allebei. Lieke bleef kiezen voor hoop, ook toen haar omgeving daar allang geen aanleiding meer voor zag. En Dolly.. komende van helemaal niets, bouwde een PRETPARK met haar naam erop (om werkgelegenheid te creëren in de regio), en dacht toen kennelijk nóg niet dat ze ‘er’ was.
Een tijdje terug kwam er op mijn tijdlijn een filmpje van Patti Smith voorbij. Een interview uit 1976, waarin ze praat over ‘Break On Through’ van The Doors en over wat doorbreken nou eigenlijk is. The Doors hebben het over één deur en één andere kant (vandaar ook de naam). Haar punt: denk nooit dat je er bent. Dat je ergens doorheen bent gekomen betekent nog niet dat het daarmee klaar is. Patti noemt het membranen, vliezen waar je doorheen duwt zonder dat je ze ziet aankomen. Ze geeft het voorbeeld van Mohammed die door de zeven hemelen ging: “Seven heavens? Big deal. I wanna see the eighth heaven.” En daarna de tiende, en de duizendste. Eén deur is niet genoeg en een miljoen deuren ook niet.
Dus: wat als je dromen uitkomen? Big deal. Dan is er gewoon weer een volgende deur. En Dolly heeft ‘m al opengezet.
